Gezinshereniging zonder huwelijk?

Kan de partner van een EU-burger in België verblijven wanneer het koppel niet gehuwd is en evenmin wettelijk samenwoont? Mag een Braziliaanse student zich bij zijn Franse vriendin in België voegen? En wat met een Italiaanse die zonder eigen middelen haar Nederlandse vriend naar Brussel volgt? Het antwoord op die vragen is vaak minder vanzelfsprekend dan gedacht. Plots vraagt de gemeente bewijs van een relatie, bewijs dat niemand ooit heeft bijgehouden, of wordt de relatie te pril bevonden. In wat volgt schetsen wij de voorwaarden en geven wij enkele praktische tips voor EU-burgers en hun feitelijke partner.

Wie met een Europese partner in België wil samenleven, denkt doorgaans eerst aan een huwelijk of een wettelijke samenwoning. Hoewel beide wegen kunnen leiden tot gezinshereniging, verschillen de voorwaarden. Terwijl een huwelijk geen minimale duur van een relatie vereist, moeten wettelijke partners in beginsel al minstens één jaar samenwonen of elkaar al minstens twee jaar kennen. Die voorwaarden bespreken wij in een afzonderlijk artikel.

Het probleem: koppels die een serieuze maar nog jonge relatie hebben of nog niet samenwonen, halen deze drempels vaak niet. Is er een andere optie? België en de Europese Unie voorzien nog een derde weg. Zo kan er ook een verblijfsrecht worden verkregen voor de partner met wie de EU-burger een zogeheten “deugdelijk bewezen duurzame relatie” heeft, zonder huwelijk en zonder registratie. Wat zijn de voorwaarden voor een dergelijk verblijfsrecht?

Voorwaarden voor de feitelijke partner van een EU-burger

Wie niet de nationaliteit heeft van een lidstaat van de Europese Unie, is in het vreemdelingenrecht een derdelander. Een derdelander die de feitelijke partner is van een EU-burger, kan in België een verblijfsrecht van meer dan drie maanden krijgen, mits aan de volgende voorwaarden is voldaan.

1. Uw partner heeft zelf een verblijfsrecht. Uw recht is afgeleid van dat van uw partner en zijn hoedanigheid van EU-burger. De EU-burger moet dus zelf langer dan drie maanden in België mogen verblijven, bijvoorbeeld als werknemer of zelfstandige, of omdat hij over voldoende eigen bestaansmiddelen en een ziektekostenverzekering beschikt (artikel 40, § 4 Vreemdelingenwet).
2. Uw relatie is duurzaam. De wet vereist dat er sprake is van “een deugdelijk bewezen duurzame partnerrelatie” (artikel 47/2, 1° Vreemdelingenwet). Bij de beoordeling hiervan moet de overheid rekening houden met de “intensiteit, de duur en de stabiele aard van de banden tussen de partners” (artikel 47/3 Vreemdelingenwet). Omdat de wet op dit punt weinig duidelijkheid biedt (wanneer is een relatie ‘intensief’?), vormt deze voorwaarde het voornaamste struikelblok. Hieronder geven wij dan ook enkele handvatten.
3. Uw relatie is exclusief. Geen van beide partners mag een duurzame relatie hebben met iemand anders. Zij mogen ook niet zo nauw verwant zijn dat een huwelijk tussen hen verboden zou zijn.
4. U bent geen geregistreerde partner. De regeling geldt voor partners zonder wettelijke samenwoning. Wie een wettelijke samenwoning heeft laten registreren, volgt in beginsel de regeling voor wettelijke partners, met haar vaste drempels.
5. U begeleidt uw partner naar België of komt hem hier vervoegen.

Toepassingen

Wat betekent dit voor de voorbeelden uit onze inleiding? De Braziliaanse student kan zich bij zijn Franse vriendin voegen, op voorwaarde dat zij zelf een verblijfsrecht in België heeft en hij aantoont dat hun relatie duurzaam is. Dat hij hier als student verblijft, is geen beletsel. Het is eerder een troef, want zo kan hij de aanvraag indienen terwijl zijn verblijf nog geldig is.

De Italiaanse bevindt zich in een andere situatie. Zij is zelf een EU-burger en heeft dus een eigen recht om in België te verblijven. Werkt zij hier niet, dan moet zij over voldoende bestaansmiddelen en een ziektekostenverzekering beschikken. Dankzij de rechtspraak van het Hof van Justitie en de daaropvolgende wetswijzigingen hoeven die middelen echter niet uitsluitend van de EU-burger zelf te komen. Haar Nederlandse vriend kan dus financieel voor haar instaan.

Wat is een ‘duurzame partnerrelatie’?

In de praktijk draait het dossier van een feitelijke partner bijna altijd om twee vragen. Is de relatie niet te kort? En is zij wel duurzaam?

Geen minimumduur, wel een kritische blik

Hoewel de wet geen minimumduur oplegt, toetst de Dienst Vreemdelingenzaken toch geregeld aan de drempels van de wettelijke samenwoning (één jaar samenwonen of elkaar twee jaar kennen). De Raad voor Vreemdelingenbetwistingen oordeelde echter dat de administratie daarmee een voorwaarde toevoegt die niet in de wet staat (RvV 22 december 2022, nr. 282 325). Een korte relatie is dus niet kansloos. Zij mag wel meewegen en moet dus worden gecompenseerd door de intensiteit en de stabiliteit van de relatie.

Wat maakt een relatie duurzaam?

Het gaat om een liefdesrelatie, niet om een vriendschap of een huisgenootschap. Dat u vóór de aanvraag al samenwoonde, is geen vereiste. Wel moet u aantonen dat er een gedeeld leven is, en dat dit leven een toekomst heeft. Daarbij maakt de bewijskracht van uw stukken het verschil. Hoe streng de administratie kan zijn, toont een recent arrest. Een koppel met een tweeling, ingeschreven op hetzelfde adres, kreeg toch een weigering. De Raad vernietigde die beslissing, omdat de administratie de stukken afzonderlijk had gewogen in plaats van het geheel te bekijken (RvV 16 oktober 2025, nr. 334 356). Stukken die het koppel pas bij het beroep voorlegde, telden bovendien niet meer mee. Wie zijn dossier pas na een weigering op orde brengt, is dus vaak te laat.

Praktische tips

1. Dien uw aanvraag in terwijl uw verblijf nog geldig is. Verblijft u al wettig in België, bijvoorbeeld als student of werknemer, dan dient u de aanvraag in bij uw gemeente. Na een positieve woonstcontrole krijgt u een attest van immatriculatie, dat uw verblijf dekt zolang de aanvraag loopt. Wie wacht tot zijn verblijfskaart verlopen is, maakt het zich onnodig moeilijk.
2. Begin bij uw partner. Uw recht hangt af van het zijne. Ga dus eerst na op welke grond de EU-burger in België verblijft. Leeft hij van eigen middelen, dan moet hij ook aantonen dat die middelen en zijn ziektekostenverzekering ook voor u volstaan. Is uw partner op de verkeerde grond ingeschreven, dan kan dat een overigens sterk dossier ondergraven.
3. Vertel één verhaal. Een losse stapel foto’s en berichten nodigt de administratie uit om elk stuk afzonderlijk te licht te bevinden. Breng uw stukken daarom samen in een chronologisch overzicht dat toont hoe uw relatie is gegroeid.
4. Bezorg alle stukken vóór de beslissing. De administratie beslist in principe binnen zes maanden. Wat uw relatie in die tijd versterkt, hoort in het dossier. Wat pas bij een beroep opduikt, telt niet meer.

Hoe kunnen wij u helpen?

Een aanvraag als feitelijke partner is complexer dan zij lijkt, omdat de wet de administratie een ruime beoordelingsmarge laat. Gelukkig hoeft u dit niet alleen te doen. DECKER LAW kan u daarbij op verschillende manieren bijstaan. Wij gaan na welke weg in uw situatie openstaat en of uw partner zelf op de juiste grond in België verblijft. Vervolgens selecteren wij de stukken die uw relatie het sterkst dragen en bouwen wij daarmee een samenhangend dossier op, met een onderbouwde begeleidende brief. Waar mogelijk houden wij een tweede spoor open, zodat uw verblijf niet van één aanvraag afhangt. Wordt uw aanvraag toch geweigerd, dan werken wij samen met gespecialiseerde advocaten om uw belangen in beroep te verdedigen.